Сенбі, Тамыз 19

Tag: Ахмет Байтұрсынов

Тұрсын Жұртбай     Ахмет Байтұрсынұлы және біртұтас алаш идеясы

Тұрсын Жұртбай Ахмет Байтұрсынұлы және біртұтас алаш идеясы

Алты Алаш
1905 жылдан бастап аса ықтияттылықпен саяси күрес нәтижесінде жасалған, 1917 жылы «Алаш» партиясы құрылу арқылы нақты мемлекеттік идеяның негізін қалаған Біртұтас алаш идеясында әрбір алаш қайраткерлерінің демі мен аңсары бар. Ал ол идеяның ұйытқысы, тарихшы Мәмбет Қойгелдиев дәл тауып айтқанындай, қазақ қоғамының Сун Ят Сені мен Махатма Гандиі – Әлихан Бөкейханов болатын [1]. Әлекеңнің – Әлихан Бөкейхановтың тергеушіге берген жауабындағы: «Мен сырымды екі-ақ адаммен бөлісе аламын. Олар – Ахмет Байтұрсынов пен Міржақып Дулатов» – деп айтқанына жүгінсек, онда Біртұтас алаш идеясының ілхамында Ахаңның да – Ахмет Байтұрсыновтың да рух шапағаты бар. Мен бұл арада 1905 жылғы Сәлімгерей Жантөриннің «Автономия» атты еңбегінен және Мұхамеджан Тынышбаевтің 1905 жылғы 19 қарашада автономияшылдардың
Алаш жылнамасы: 1914 жыл

Алаш жылнамасы: 1914 жыл

Руханият
1914 жыл, 18 сәуір  – Омбыда қазақ жастарының бейресми «Бірлік» ұйымы құрылды. **** 1914 жыл – Петербордың «Речь» газетінде Ә. Бөкейханның қазақ халқын орыстандыру мен шоқындыруға қарсы мақаласы жарық көрді. **** 1914 жыл, қыркүйек – Түркі жұртының даңқты қайраткері И. Гаспаралы (1851-1914) қайтыс болды. Қазақ басылымдарында мұнақып берілді. **** 1914 жыл – Орынборда А. Байтұрсынұлының «Тіл – құрал. Қазақ тілінің сарфы. 1-жылдық» атты оқулығы жарық көрді. **** 1914 жыл, 6-10 желтоқсан – Петерборда Мұсылмандар сиезі өтіп, «ортақ тіл» мәселесі талқыланғанда қазақ тілінің түрік тілдері ішінде айрықша орны бар екені айтылды. Алты Алаш - руханият