Сейсенбі, Тамыз 22

Tag: Мөде қаған

Тұрсынхан Зәкенұлы     Мемлекетшілдік ежелгі Ғұн империясында да болған.

Тұрсынхан Зәкенұлы Мемлекетшілдік ежелгі Ғұн империясында да болған.

Тарих
Мемлекеттілік дегеннен шығады. Бергі тарихты былай қойғанда, бағзы ғұндарда биік мемлекетшіл сана-сезімнің, ар-намыстың болғаны қытай дерегіндегі мына бір шағын мысалдан-ақ байқалады: Түмен тәңірқұттың ұлы Мөде Ғұн мемлекетінің тізгінін өз қолына алған тұста, көрші жатқан шығыс ғулар (кейінгі сянбилердің ата-бабасы) Түмен тәңірқұттың «қанатты пырағын» сұрап кісі жібереді. Мөде: бір қылқұйрықтың көзін қимасақ, олармен қайтып іргелес ел боламыз дейді де, әкесінен қалған дүлдүл жүйірікті елшіге жетелетіп қоя береді. Арада көп өтпей, шығыс ғудың елшілері келіп тәңірқұттың ханымдарының бірін сұрайды. Тәңірқұт оған да мақұл болып, өзінің нақсүйерерін олардың қалауына береді. Үшінші жолы, ғу елшілері тағы келіп, ғұндармен арада екі жақтың шекаралық қарауылдары тұратын жердің ортасында жатқан иен
Серік Мұратхан. Жер жане Қазақ

Серік Мұратхан. Жер жане Қазақ

Басты тақырып
 Жердің құны мен қымбаты жайлы Ғұндар, Түріктер кезінен Қазақ ордасы болып қалыптасқанға дейінгі тарихымызда айтылатын аңыз-афсаналар аз емес. Қытайлар Ғұн тәңірқұты Мөденың сүйкті тоқалын, тұлпарын сұратқан кезде еш қарсылықсыз беріп, ал еш пайдаға жарамай жатқан құмды даланың біраз бөлігін сұрағанда «Қатынды бергенім – Ғұнның бір қатыны қыз табар, тұлпарды бергенім Ғұнның бір биесі құлын табар, ал жер қайдан табылсын!» деп қытайға жорық ашқаны күні бүгінге дейін аңыз болып айтылады.\r\n\r\nОдан кейінгі жер үшін болған жанкешті күрестерді Қазтуған:\r\n\r\nБоз сазаны тоқтыдай,\r\nБалығы тайдай тулаған,\r\nБақасы қойдай шулаған,\r\nШырмауығы шөккен туйе таптырмас,\r\nБалығы көлге жылқы жаптырмас,\r\nБақасы мен шаяны\r\nКежідегі адамға\r\nТүн ұйқысын таптырмас\r\nҚайран менім Еділім-десе\r\n