Берік отбасы – берекелі қоғамның кепілі

фото:ашықдереккөз

Отбасы – кез келген қоғамның ең маңызды әрі берік тірегі. Адамның тұлға болып қалыптасуы, дүниетанымы мен мінез-құлқы ең алдымен отбасы тәрбиесі арқылы қалыптасады. Сондықтан отбасылық құндылықтарды нығайту – сол шаңырақтан бөлек, бүкіл қоғамның дамуына әсер ететін маңызды мәселе.

Қазақ халқы ежелден отбасының берекесіне, бірлігіне ерекше мән берген. Үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, ата-ананы ардақтау, бауырмалдық пен сыйластық – ұлттық тәрбиенің негізі. Осындай құндылықтар бала бойына ең алдымен отбасында сіңеді. Баланың алғашқы ұстазы – ата-ана. Сондықтан ата-ананың айтқан сөзі мен жасаған ісі бала үшін өмірлік үлгіге айналады.

Отбасы беріктігі туралы қанша айтсақ та, шаңырақтың шайқалуы, некенің бұзылуы сынды ақпаратты соғұрлым жиі естіп жүрміз. Мәселен, Ұлттық статистика бюросының дерегінше, биыл қаңдар айында 7 мыңға жуық ажырасу тіркеліпті. Оның ішінде ең көп бөлігі Түркістан облысында – 773 шаңырақ шайқалған. Ал ең аз көрсеткіш Ұлытау облысында тіркелген: 75 неке бұзылған. Бүгінгі отбасы құндылықтарының күннен күнге әлсіреп, төмендеп бара жатқанын отбасылық психолог Үміт Исмаилова растап отыр. Айтуынша,

қазіргі заманда қоғамның дамуы, технологияның қарқынды өсуі адамдардың өмір салтына да әсер етуде. Уақыттың тығыздығы, түрлі әлеуметтік қиындықтар кейбір отбасылардың бір-біріне көңіл бөлуіне кедергі келтіруі мүмкін. Осындай жағдайда отбасы мүшелерінің бір-бірін түсінуі, өзара қолдау көрсетуі ерекше маңызды. Бірге уақыт өткізу, ортақ әңгіме айту, отбасылық дәстүрлерді сақтау – шаңырақтың беріктігін арттыратын маңызды факторлар. Сондай-ақ психолог отбасындағы қарым-қатынас баланың дамуына, ой-санасына тікелей әсер етеді.

– Отбасындағы қарым-қатынас бала психикасының қалыптасуының арнасы ғой. Өйткені психика бірінші әлеуметтік рөлде, екіншісі баланың ішкі ойлау тәсілі ретінде байқалады. Сосын отбасының өмір салты арқылы реттеліп, бағытталып отырады. Баланың қай ортада да өзін қауіпсіз сезінуі үшін алдымен ер адам мен әйел адамның жақсы мәмілесі қажет. Сондықтан, ата-ана баланы дүниеге әкелмес бұрын баланың алдындағы «әке мен ана» рөлдерін жеке жеке түсініп, жауапкершілік жүгін сезінуі керек, – дейді психолог Ү. Исмаилова.

Кез келген отбасының берік қалануына, отбасы құндылықтарын нығайтуға қоғам да, мектеп те араласа алады. Оның себебін Үміт Исмаилова бірнеше мысалмен түсіндірді. Айтуынша, мектепте «Отбасы және этика» сабағын енгізіп балаларға жас кезінен шаңырақтың қымбат екенін құтырып өсіру абзал. Ал шаңырақ көтергендер үшін мектептің әлеуметтік институт ретіндегі рөлін ережелер қою арқылы немесе Білім жетілдіру институты, Отбасы институтының көмегін пайдалану керек.

Отбасындағы жылы қарым-қатынас пен психологиялық қолдау ана мен баланың қауіпсіз әрі жайлы ортада өмір сүруіне ықпал етеді. Баланың дұрыс тәрбиеленуі үшін ең алдымен үйдегі атмосфера тыныш әрі мейірімді болуы қажет. Әке мен ананың бір-біріне деген құрметі, жауапкершілігі мен қамқорлығы бала тәрбиесіне оң әсер етеді.

«Тәрбие тал бесіктен» деген сөз бар. Ұлттық салт-дәстүрлерді сақтау да отбасылық құндылықтарды нығайтудың маңызды тетігі саналады. Ондай тәрбиені көріп өскен бала болашақта да отбасы институтының маңызын түсініп, оны құрметтейтін азамат болып қалыптасады. Бүгінгі берекелі қоғамның кепілі – отбасы. Отбасындағы сыйластық, махаббат, жауапкершілік пен қамқорлық сияқты құндылықтар сақталған кезде ғана ұрпақ тәрбиесі дұрыс бағытта қалыптасады. Сондықтан әрбір азамат өз отбасындағы татулық пен бірлікті сақтауға күш салуға тиіс.

Айман ҚАСЫМҚЫЗЫ

altyalash.kz