Қазақстанда аккредиттеу жүйесін реформалау жұмыстары басталды. Бұл шешім салада ұзақ жылдар бойы қордаланған мәселелерге байланысты қабылданды. Нарық қатысушылары рәсімдердің ашық еместігіне, сарапшылардың шектеулі болуына, бағалау тәсілдерінің ескіруіне және сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне қатысты алаңдаушылық білдіріп келген.
2025 жылдың басынан бастап Ұлттық аккредиттеу орталығы жүйені кешенді жаңғыртуға кірісті. Алғашқы кезеңде бизнес-қоғамдастықпен ашық диалог ұйымдастырылып, Алматы мен Астанада 500-ден астам адам қатысқан салалық форумдар өтті. Кездесулер барысында негізгі проблемалар талқыланып, оларды шешу жолдары ұсынылды.
Реформалардың басты мақсаты – аккредиттеу рәсімдерінің ашықтығын арттыру және бақылау тетіктерін күшейту. Осы бағытта бірқатар жаңа шаралар енгізілді. Атап айтқанда, зертханаларды бағалау процесіне фото және бейнефиксация қосылды. Бұл тексеру барысын толық тіркеуге және нәтижелердің объективтілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Сарапшыларды іріктеу жүйесі де жаңартылды. Енді бағалаушылар кездейсоқ таңдау әдісі арқылы анықталады, ал олардың базасы кеңейтілуде. Жаңа мамандарды тарту үшін халықаралық ұйымдармен, жоғары оқу орындарымен және салалық қауымдастықтармен 20 меморандум жасалған. Сонымен қатар «20 жаңа бағалаушы» жобасы іске қосылып, түрлі сала мамандарын жүйеге тарту жұмыстары жүргізілуде.
Цифрландыруға ерекше көңіл бөлінуде. Бағалау чек-парақтары енгізіліп, құжаттардың бірыңғай тізімі жасалды, ал аккредиттеу құны автоматты түрде есептелетін болды. Бұдан бөлек, зертхана жабдықтарын сәйкестендіру үшін QR-код жүйесі енгізілді. Бұл бір жабдықтың бірнеше зертханада қатар қолданылуын болдырмауға бағытталған.
Тағы бір маңызды жаңашылдық – зертханаларды қашықтықтан бағалау мүмкіндігі. Цифрлық құралдар арқылы жүргізілетін бұл тәсіл рәсімдердің ашықтығын арттырып, процесті жеделдетеді.
Ұлттық аккредиттеу орталығының мәліметінше, реформалар бизнес қауымдастықпен келісілген және Үкімет тарапынан қолдау тапқан. Сонымен қатар Қазақстан халықаралық деңгейдегі ынтымақтастықты да нығайтып отыр. Елдің аккредиттеу органы Азия-Тынық мұхиты аймағындағы профильдік ұйымның мүшесі ретінде 2031 жылы Астанада бас ассамблея өткізу құқығына ие болды.
Жалпы алғанда, жүргізіліп жатқан өзгерістер аккредиттеу жүйесін ашық, әділ және тиімді етуге, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетуге бағытталған.